↓ Zabrze, św. Józefa, 1930–1931, Dominikus Böhm
MapAW Kościoły 1850-1950 na Górnym Śląsku i okolicy klikaj / dotykaj szczyt strzałki⇑
↓ Zabrze, św. Józefa, 1930–1931, Dominikus Böhm
Klikaj zdjęcia aby w nowej karcie otworzyć je w pełnym formacie.
Kolor strzałek: jaśniejsze - mało zdjęć, białe - brak zdjęć (chwilowy),
nieco przeźroczystsze - nie spełniają kryterium czasowego (niespełnianie kryterium przestrzennego od razu widać).
Na zdjęciach prezentowane są kościoły z Górnego Śląska i Zagłębia (dzisiejsza Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia)
powstałe w okresie szybkiego rozwoju przemysłu węglowo-metalurgicznego.
Dołaczane są jednak również kościoły z Opolszczyzny, Częstochowy, Małopolski (Zachodniej Galicji) i, w zasadzie wyjątkowo ze środkowej Polski
(Warszawa jest jednak ciekawa. Pewne jest jedno, poza Europę nie.).
Przyjęte ramy czasowe to 1850-1950, jednak zdarzają sie wyjątki, gdy nieco młodszy kościół jest wyjątkowo piękny.
Gwałtownej industrializacji towarzyszył skok demograficzny. Setki tysięcy robotników z rodzinami imigrowały na Śląsk w poszukiwaniu pracy,
zasiedlając nowo powstające kolonie robotnicze i osiedla patronackie.
Dotychczasowe, małe kościoły parafialne – często drewniane lub skromne, barokowe –przestawały mieścić wielotysięczne rzesze nowych mieszkańców.
Wzniesienie nowej, monumentalnej infrastruktury sakralnej stało się palącą koniecznością społeczną.
Przełom wieków stał się złotym wiekiem śląskiej architektury sakralnej, finansowanej z wielkich kapitałów rodów magnatów przemysłowych
(Donnersmarcków, Ballestremów, Schaffgotschów), funduszy koncernów państwowych oraz groszowych, ale masowych składek samych robotników.
Pierwsza fala tego boomu (do 1914 roku) przyniosła dominację strzelistego, ceglanego neogotyku oraz neoromanizmu. Budowano wówczas świątynie potężne, trójnawowe,
o układach bazylikowych, których wysokie wieże miały stanowić pionową przeciwwagę dla kopalnianych kominów i wież wyciągowych.
Druga fala (okres międzywojenny i wczesne lata powojenne) przyniosła odważny zwrot ku modernizmowi i funkcjonalizmowi,
wprowadzając do budownictwa nowatorskie konstrukcje żelbetowe i ekspresjonistyczną geometrię cegły, dopasowaną do surowego, fabrycznego krajobrazu.
Podstawą fotograficznej bazy danych są zdjęcia wykonywane od 2003 roku (cyfrowe, ale są też zdjęcia analogowe z lat 1970-tych.).
Autor dość wcześnie dysponował obiektywami szerokokątnym (od 10mm przy klatce ASP, przez 12mm full frame, do 10mm ff),
co przy fotografowaniu neogotyckich kościołów z bliska ma zasadnicze znaczenie. Zasadą (czasem łamaną) jest tu,
że architekturę fotografuje się pod kątem prostym (lub prostuje się w postprodukcji). Kościół z bliska i jego wnętrze,
detale architektoniczne, są koniecznością nie zawsze tu zrealizowaną do końca. Cechą prezentowanego tu spojrzenia,
wynikającego też z konfiguracji terenu, jest widok z daleka, również z bardzo daleka. Używanie ogniskowych z drugiego końca spektrum (do 1200mm),
daje widoki naturalne, albo, dla kogoś innego, metafizyczne (z powodu niebieskawej perspektywy powietrznej).
W powyższym tekście pewien udział, a w opisach towarzyszących zdjęciom kościołów, znaczny udział ma AI lub Wikipedia.
Główna część bazy ukończona została w połowie 2026 roku, jednak jest ona ciągle uzupełniania.
Niektóre kościoły trzeba koniecznie dofotografować. (Nie dowwfotografuje się numeru 6.)